لفظ سرقت از ماده «سَرَقَ» به معنای «دزدیدن» است . برای هیچ کس خوشایند نیست که ماحصل تمام زندگی خود را یک شبه سارق برباید ، با توجه به ابر تورم حاکم بر اقتصاد کشور این قبیل جرایم به خصوص سرقت به شدت رو به افزایش است .
بسیار مهم است که این گونه شکایت ها به چه شکل تنظیم شوند و به چه شکل پیگیری گردند و معمولاً سارقین به علت تعداد دفعات ارتکاب این جرم در دادگاه به صورت حرفه ای صحبت می کنند و تمام توان خود را برای فرار از انتساب اتهام به خود به کار می گیرند . مجموعه وکیل ماهر با در اختیار داشتن وکلای متخصص در این زمینه می توانند کمک شایانی به شما در تنظیم شکوائیه و پیگیری پرونده شما انجام دهند .
قانون مجازات اسلامی در ماده 267 سرقت را این چنین تعریف نموده است :
سرقت چیست ؟
“سرقت عبارات است از ربودن مال متعلق به دیگری ” در این تعریف سه عنصر ربودن ، مال و تعلق به غیر وجود دارد که به صورت جامع به بیان هر کدام از آن ها می پردازیم :
الف)ربودن :
رکن اصلی سرقت در حقوق ایران ربودن است که اگر این ربودن اتفاق نیفتد سرقت محقق نشده است پس لازمه تحقق ربودناین است که شخص مالی را از مکانی به مکان دیگر منتقل نماید .
در حقوق ایران صرف رضایت ظاهری مالک مال در دادن مال خود به دیگری نیز نمی توان گفت سرقت نیست مثلاً اگر شخصی دیگری را به وسیله اسلحه تهدید نماید و مال را از شخص بگیرد نیز سرقت است .
اگر شخصی از یک طفل 7 ساله یا شخص مجنون به عنوان ابزاری برای بردن مال دیگری استفاده کند در این گونه موارد نیز عمل ربودن مستند به وی محسوب می شود و انگار که آن شخص سرقت را انجام داده است .
ب) مال :
موضوع سرقت باید مال باشد یعنی عرفاً آن مال ارزش اقتصادی داشته باشد .
نکته قابل ذکر آنکه ، سرقت مختص اموال منقول می باشد مثل تلفن همراه ، انگشترو هرچیزی که ارزش اقتصادی داشته باشد را اگر شخصی آن را برباید مشمول عنوان مجرمانه سرقت است .
ج)تعلق مال برده شده به دیگری :
برای تحقق جرم سرقت ، باید مال ربود شده متعلق به غیر باشد یعنی در مالکین شخص دیگر باشد بنابراین ربایش اموالی که هیچ مالکی ندارد سرقت محسوب نمی گردد .
نکته بسیار مهم آن است که اگر مال مشاع باشد مثلاً دو نفر شریک در آن مال باشند و شریک دیگر کل مال را برباید آیا سرقت محقق شده است ؟ در حقوق ایران اگر شریکی بیشتر از سهم خود مال را بردارد مشمول عنوان مجرمانه سرقت است و ماده 277 قانون مجازات اسلامی نیز همین موضموع را تایید می نماید .
در قانون مجازات اسلامی برای سرقت سه عنصر اصلی در نظر گرفته شده است که اگر یکی از این عناصر وجود نداشته باشد سرقت محقق نیست .
برای تحقق جرم سرقت وجود سه عنصر لازم است :
عنصر قانونی:
یعنی تنها فعل یا ترک فعلی جرم است که قانون گذار برای آن مجازات در نظر گرفته است . بنابراین قانون مجازات اسلامی مهمترین عنصر قانونیجرم سرقت است که تفسیر مجازات هرنوع سرقت را جداگانه بیان داشته است که شامل انواع سرقت حدی و تعزیری می باشد .
عنصر مادی :
عنصر مادی در جرم سرقت همان ربودن است و به معنای جابه جا کردن و برداشتن و نقل مکان دادن مال از محلی به محل دیگر است که در بالا به صورت کامل توضیح داده شد .
عنصر معنوی:
همان نیت و قصد ارتکاب جرم است و این یعنی عمد در عمل ارتکابی دارد (سونیت عام) و زمانی که شخص قصد آن را دارد که مالک را از مال خود به طور دائم محروم کند یعنی دارای سونیت خاص است ، شخص قصد تملک را هم دارد و علم به این دارد که این مال ، متعلق به دیگری می باشد .
انواع سرقت در حقوق ایران :
سرقت در حقوق ایران به سه شکل است :
1- سرقت حدی :
سرقت حدی سرقتی است که در شرع مقدس مجازات آن مشخص شده و قاضی نمی تواند در میزان مجازات آن دخل و تصرف نماید . برای اینکه سرقت را سرقت حدی بدانیم مستند به ماده 268 قانون مجازات اسلامی باید 14 شرط را داشته باشد این شروط به شرح زیر می باشند .
- مال ربوده شده باید متعلق به غیر و دارای ارزش مالی باشد.
- مال از محل امن (حرز) بهصورت مخفیانه ربوده شود.
- صاحب مال از سارق شکایت کند.
- سارق عاقل، بالغ و مختار باشد.
- مال پیش از اثبات جرم به سارق برنگشته یا بخشیده نشده باشد.
- سرقت در زمان قحطی رخ نداده باشد.
- مال از اموال عمومی یا وقفی نباشد.
- ارزش مال دستکم معادل ۴.۵ نخود طلای مسکوک باشد.
- سارق پدر یا جد پدری صاحب مال نباشد.
- عمل هتک حرز و ربودن توسط خود سارق انجام گیرد.
- سرقت در ملک شخصی یا مکان بسته انجام شده باشد.
- سارق از ابزار یا روش مخفیانه برای ورود استفاده کرده باشد.
- سارق پس از ورود، محل نگهداری مال را شکسته یا از بین برده باشد.
- مال سرقتشده تا پیش از اثبات جرم در اختیار مالک نباشد.
نکته ی قابل توجه آن است که این 14 شرط می بایست همزمان با هم وجود داشته باشند تا بتوانیم سرقت را جامع شرایط حد بدانیم .
مجازات سرقت حدی :
مجازات سرقت حدی منطبق بر شرع مقدس اسلام در ماده 278 قانون مجازات اسلامی بیان گردیده است :
- بار اول: قطع چهار انگشت دست راست، بهنحویکه کف دست و شست باقی بماند
- بار دوم: قطع پای چپ از پایین مچ
- بار سوم: حبس ابد
- بار چهارم: اعدام، حتی اگر در زندان مرتکب شود
2- سرقت تعزیری :
سرقتی است که مجازات آن توسط قانون گذار جهت جلوگیری از تکرار مجدد جرم توسط متهم تعیین گردیده است .
که دارای دو نوع می باشد : 1-سرقت تعزیری مشدد یا همان سرقت خاص 2- سرقت تعزیری ساده
اگر جرم سرقتی دارای جامع شرایط سرقت حدی نباشد ، سرقت تعزیری محسوب میشود. طبق ماده ۶۵۱ قانون مجازات اسلامی، برای اینکه سرقت در زمره سرقت تعزیری مشدد قرار گیرد، باید شرایط زیر وجود داشته باشد:
- سرقت توسط دو نفر یا بیشتر انجام شود.
- سرقت در شب صورت گیرد.
- سارق یا سارقان مسلح باشند (سلاح سرد یا گرم).
- سارق برای ورود به محل از دیوار بالا برود یا قفل را بشکند.
- سارق خود را مأمور دولت جا بزند یا از لباس مأمور استفاده کند.
- در حین سرقت به صاحب مال یا دیگران آسیب یا تهدید وارد کند.
اگر حتی یکی از شرایط فوق وجود نداشته باشد سرقت تعزیری مشدد محسوب نمی گردد و نمی توان شخص را صرفاً به بهانه ای اینکه یگی از شرایط را دارد به اتهام فوق محکوم نمود . تفکیک و تجزیه و تحلیل بررسی این نکات بسیار در حل پرونده به شما کمک خواهد نمود .
وکیل ماهر با در اختیار داشتن وکلای متخصص در این زمینه می تواند کمک شایانی به شما نمایند .
مجازات سرقت تعزیری :
مجازات سرقت تعزیری بر اساس نوع جرم به دو حالت تقسیم میشود:
1-سرقت تعزیری ساده :
اگر سرقت فاقد شرایط مشدد نباشد ، مجازات آن شامل حبس از سه ماه و یک روز تا دو سال و ۷۴ ضربه شلاق است.
2-سرقت تعزیری مشدد :
در صورتیکه سرقت همراه با شرایط مشدد (آن شروطی که در ماده 651 قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات وجود دارد ) باشد ، مجازات آن حبس از پنج تا بیست سال و ۷۴ ضربه شلاق خواهد بود.
مراحل طرح شکایت سرقت چگونه است ؟
۱. مراجعه به کلانتری محل وقوع سرقت
اولین اقدام پس از وقوع سرقت، مراجعه به کلانتری محل وقوع جرم است.
- در کلانتری باید گزارش توسط ضابط تنظیم گردد .
- اطلاعات مربوط به زمان، مکان، مشخصات احتمالی سارق و اموال به سرقت رفته را به صورت دقیق بیان نمایید .
- گزارش توسط ضابط ثبت می گردد و پرونده تشکیل می گردد .
۲. تنظیم شکوائیه و مراجعه به دادسرای محل وقوع جرم
شما می توانید برای تنظیم دقیق شکوائیه به سامانه وکیل ماهر مراجعه کنید زیرا که نوشتن شکوائیه دقیق در مراحل بعدی کمک بسیار شایانی به شما خواهد نمود و سپس آن را در دفاتر خدمات قضایی در سطح شهر ثبت کنید و سپس به دادسرای محل وقوع جرم مراجعه نمایید .
در شکوائیه مطالب ذیل باید درج گردد :
- مشخصات خودتان و کسی که سرقت را انجام داده است در صورتی که او را می شناسید
- موضوع شکایت که چه چیزی به سرقت رفته است و به تفکیک بیان کنید .
- شرح ماجرا و دلایل شما
- مدارک و مستندات موجود
۳. پیوست کردن مدارک و شواهد به شکوائیه تنظیم شده در زمان ثبت شکایت
مستندات نقش مهمی در اثبات جرم دارند ، دسته بندی مدارک و مستندات نقش مهمی در اثبات جرم دارند . مدارک میتواند شامل موارد زیر باشد:
- فیلم دوربین مداربسته
- شهادت شهود اگر در حین سرقت دیده اند که سارق مال را برده است .
- فاکتور یا رسید خرید اموال که نشان دهد مال متعلق به شماست .
- گزارش مأمورین پلیس که در ابتدا شما به 110 تماس می گیرید و به محل وقوع جرم مراجعه می نمایند .
۴. ارجاع پرونده به دادسرای محل وقوع جرم
پس از ثبت شکواییه، پرونده به دادسرای محل وقوع جرم ارجاع داده میشود.
- بازپرس یا دادیار پرونده را بررسی میکند.
- در صورت نیاز که معمولاً نیز این چنین است مقام قضایی جهت تکمیل تحقیقات با ذکر دستور مورد نظر پرونده به کلانتری ارجاع می دهد .
- کلانتری بعد از تکمیل تحقیقات پرونده را مجدداً به دادسرا بر می گرداند .
- اکنون مقام قضایی اگر دلایل اتهام را قوی دانست متهم را احضار می کند و سپس برای وی قرار متناسب صادر می نماید.
- و در نهایت قرار نهایی مبنی بر مجرمیت و کیفرخواست صادر می گردد و پرونده به دادگاه ارسال می گردد .
5. ارجاع پرونده به دادگاه
- بعد از صدور کیفرخواست در مرحله دادسرا پرونده به دادگاه ارسال می گردد .
- در دادگاه ، جلسه دادرسی تشکیل می گردد و طرفین دعوت می گردند و قاضی با مطالعه پرونده و بررسی مدارک و اظهارات طرفین، رأی نهایی را صادر میکند.
- در صورت اقناع قاضی و اثبات جرم ، مجازات متهم طبق نوع سرقت (حدی یا تعزیری) تعیین خواهد شد.
- شخصی که محکوم می گردد می تواند از رأی صادره ظرف مدت 20 روز تجدیدنخواهی نماید و چنانچه تجدیدنظرخواهی نماید پرونده به دادگاه تجدیدنظر استان محل وقوع جرم ارسال می گردد و مجدداً بررسی میگردد و چنانچه رأی صحیح صادر گردیده باشد همان رأی قبلی توسط قضات دادگاه تجدیدنظر تأیید می گردد و حکم قطعی می گردد .
- اجرای حکم
6.اجرای حکم
در اینجا پس از صدور حکم قطعی پرونده به اجرای احکام کیفری جهت اجرای حکم ارسال می گردد و در صورتی که سارق عین اموال مسروقه را در اختیار داشته باشد به شاکی می بایست مسترد نماید و چنانچه نداشته باشد می بایست قیمت آن را به شاکی پرداخت کند .
و چنانچه قیمت را پرداخت نکند با تقاضای شما و پر کردن فرم اعمال ماده 3 همچنان در زندان می ماند .
سارق همچنین از بابت جنبه عمومی جرم نیز باید محکومیت خود را سپری نماید .
